İhracat, pek çok küçük işletmenin gözünde karmaşık bir bürokrasi yumağı gibi durur. Oysa süreç büyük ölçüde standartlaşmıştır ve küçük gönderilerde gümrük müşaviri bile gerekmez. Asıl zorluk evrakta değil, tahsilatta ve doğru yöntemi seçmektedir.
Bu rehber ihracatın adımlarını, hangi hacimde hangi yöntemin kullanılacağını ve en sık atlanan noktaları anlatıyor.
Başlamadan Önce Gerekenler
- Vergi mükellefiyeti — şahıs işletmesi yeterlidir, limited şirket zorunlu değildir
- İhracatçı Birliği üyeliği — normal ihracat beyannamesi kullanacaksanız gerekir
- Ürünün ihraç edilebilir olması — izne veya kontrole tabi ürünlerde ek belge aranır
- Alıcı ve sözleşme — teslim şekli ve ödeme koşulu yazılı olmalı
Mikro ihracat yapacaksanız İhracatçı Birliği üyeliği aranmaz; bu, küçük ölçekte başlayanlar için önemli bir kolaylıktır.
İki Yol: Mikro İhracat ve Normal İhracat
| Mikro ihracat (ETGB) | Normal ihracat | |
|---|---|---|
| Hacim | Düşük değer ve ağırlık | Sınır yok |
| Beyanı kim yapar | Kargo firması, sizin adınıza | Gümrük müşaviri |
| Birlik üyeliği | Gerekmez | Gerekir |
| Maliyet | Düşük | Müşavirlik ve işlem ücretleri |
| Taşıma | Hızlı kargo veya posta | Her yöntem |
E-ticaretle başlayanların neredeyse tamamı mikro ihracatla yürür. Ayrıntılı anlatımı ETGB ve mikro ihracat yazımızda.
Adım Adım Süreç
- Alıcıyla anlaşma: Fiyat, teslim şekli (Incoterms) ve ödeme koşulu netleşir
- Proforma fatura: Siparişi teyit eden ön fatura düzenlenir
- Ürünün hazırlanması: Paketleme, etiketleme, varsa sertifikalar
- İhracat faturası: KDV’siz düzenlenir
- Beyan: ETGB ise kargo firması, normal ihracatsa müşavir yapar
- Taşıma: Gönderi yola çıkar
- Gümrük çıkışı: Beyanname kapanır
- Tahsilat: Bedel sözleşmedeki yönteme göre tahsil edilir
- Kayıt ve beyan: Muhasebe kaydı, KDV beyanı ve varsa iade talebi
Teslim Şekli: Incoterms
Teslim şekli, masrafın ve riskin hangi noktada alıcıya geçtiğini belirler. En çok kullanılanlar:
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| EXW | Alıcı ürünü sizin deponuzdan alır; tüm masraf ve risk onda |
| FOB | Gemiye yüklenene kadar sizde, sonrası alıcıda |
| CIF | Navlun ve sigorta sizde, risk yüklemede geçer |
| DDP | Varış ülkesindeki vergiler dahil her şey sizde |
DDP’ye dikkat edin. Alıcılar bunu çok sever çünkü hiçbir sürprizle karşılaşmazlar. Ama varış ülkesindeki gümrük vergisi ve KDV sizin üzerinizde kalır; o ülkede vergi kaydı gerekebilir. Fiyatı hesaplarken bu kalemleri eklemezseniz kârınız orada erir.
KDV İstisnası ve İade
Mal ihracatı KDV’den istisnadır: yurt dışındaki müşteriye yaptığınız satışta KDV hesaplamazsınız.
Atlanan kısım şu: o ürünü alırken siz KDV ödediniz. İhracat tam istisna olduğu için, yüklendiğiniz bu KDV’yi iade alabilirsiniz. İade için gümrük beyannamesinin (ETGB dahil) kapanmış ve kayıtlarınızla eşleşmiş olması gerekir.
Her gönderinin beyannamesini arşivleyin. Belgesi olmayan ihracat, kanıtlanamayan ihracattır.
Tahsilat: Asıl Zorluk Burada
Evrak standarttır, tahsilat değildir. Yöntemler risk sırasına göre:
- Peşin ödeme: Sizin için en güvenli, alıcı için en riskli
- Akreditif: Banka garantisi devreye girer; güvenli ama maliyetli ve evrak yoğun
- Vesaik mukabili: Belgeler banka aracılığıyla, ödeme karşılığı teslim edilir
- Mal mukabili: Önce mal gider, sonra ödeme; en riskli yöntem
Yeni bir alıcıyla ilk işte mal mukabili çalışmayın. Küçük tutarlı ilk siparişte peşin, büyüyen hacimde akreditif mantıklıdır.
E-ticarette tahsilat farklı işler
Son kullanıcıya satıyorsanız akreditif gibi yöntemler kullanılmaz; ödeme platform ya da kart altyapısı üzerinden gelir. Burada sorun şu: Stripe gibi altyapılar desteklenen bir ülkede tüzel kişilik ve banka hesabı ister ve PayPal Türkiye’de kapalıdır.
Bu yüzden yurt dışına doğrudan satan e-ticaret işletmelerinin önemli bölümü ABD’de LLC ya da İngiltere’de Ltd kurar. Ltd mi LLC mi karşılaştırmamız ve Amerika ile İngiltere şirket kurulumu sayfalarımız bu aşama için.
Varış Ülkesindeki Yükümlülükler
Türkiye’den çıkış yapmak işin yarısıdır. Varış ülkesinde:
- Avrupa Birliği’ne gönderimde EORI numarası gerekir
- Belirli eşiklerde ya da uzaktan satışta VAT kaydı doğar
- Ürün grubuna göre CE, sağlık veya güvenlik belgeleri aranır
- Etiketleme ve dil şartları ülkeye göre değişir
Bu şartları ürün yola çıkmadan araştırın. Gümrükte bekleyen mal, her gün artan ardiye masrafı demektir.
Sıkça Sorulan Sorular
İhracat yapmak için şirket kurmak zorunlu mu?
Vergi mükellefi olmanız gerekir. Şahıs işletmesi yeterlidir; limited şirket zorunlu değildir.
İhracatçı Birliği üyeliği şart mı?
Normal ihracat beyannamesi kullanıyorsanız gerekir. Mikro ihracatta (ETGB) aranmaz.
İhracatta KDV ödenir mi?
Mal ihracatı KDV’den istisnadır. Satışta KDV hesaplanmaz ve yüklenilen KDV iade konusu olabilir; iade için kapanmış beyanname gerekir.
Küçük gönderiler için gümrük müşaviri gerekir mi?
Mikro ihracatta gerekmez; beyanı kargo firması sizin adınıza düzenler. Normal ihracatta müşavirle çalışılır.
Hangi ödeme yöntemi en güvenli?
Peşin ödeme ihracatçı için en güvenlidir. Akreditif banka garantisi sağlar ama maliyetlidir. Mal mukabili en riskli yöntemdir; yeni alıcıyla tercih edilmemelidir.
DDP ile satış yapmalı mıyım?
Alıcı için caziptir ama varış ülkesindeki gümrük vergisi ve KDV sizin üzerinizde kalır, o ülkede vergi kaydı gerekebilir. Fiyatlandırmada bu kalemleri hesaba katın.
Yurt dışına satış için yurt dışında şirket gerekir mi?
İhracat için gerekmez. Son kullanıcıya doğrudan satış yapıp kartla tahsilat kuracaksanız, ödeme altyapısına erişmek için pratikte gerekli hale gelir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, gümrük veya vergi danışmanlığı değildir. Mevzuat, limitler ve belge şartları değişebilir. Kendi durumunuz için bize ulaşın.
