Estonya, dijital devlet altyapısıyla şirket kurmayı neredeyse tamamen çevrimiçi hale getiren ilk ülke oldu. e-Residency programı sayesinde Estonya’ya hiç gitmeden Estonyalı bir şirket kurup yönetmek mümkün. Bu rehber süreci, maliyetleri, vergi yapısını ve Türkiye’den yönetenlerin sıklıkla atladığı kritik riski anlatıyor.
e-Residency Nedir, Ne Değildir?
e-Residency, Estonya’nın yabancılara verdiği dijital kimliktir. Bu kimlikle Estonya’nın e-devlet servislerine girer, şirket kurar, belge imzalar ve beyan verirsiniz.
Sık karıştırılan noktayı baştan netleştirelim. e-Residency size şunları vermez:
- Estonya’da veya AB’de oturma hakkı
- Vize veya seyahat hakkı
- Vatandaşlık ya da vatandaşlığa giden bir yol
- Otomatik banka hesabı
- Türkiye’deki vergi mükellefiyetinizden muafiyet
e-Residency yalnızca bir dijital kimliktir; bir göçmenlik statüsü değildir.
Başvuru çevrimiçi yapılır, devlet harcı yaklaşık 100-150 euro aralığındadır ve kimlik kartı seçtiğiniz teslim noktasından (genellikle bir Estonya büyükelçiliği) elden teslim alınır. Başvurunun değerlendirilmesi birkaç hafta sürebilir; güvenlik taraması yapılır ve reddedilme ihtimali vardır.
Estonya Şirketi: OÜ
Estonya’da en yaygın şirket türü osaühing (kısaca OÜ), yani limited şirkettir. Türkiye’deki limited şirketin karşılığı sayılabilir.
2023’teki ticaret kanunu değişikliğiyle asgari sermaye şartı fiilen kaldırıldı; şirket sembolik bir sermayeyle kurulabiliyor. Önceki dönemde 2.500 euro asgari sermaye aranıyordu. Yine de sermayeyi makul bir düzeyde tutmak, banka ve ödeme kuruluşlarının hesap açma değerlendirmesinde işinize yarar.
Kuruluş adımları
- e-Residency başvurusu yapılır, kart teslim alınır
- Şirket adı seçilir ve ticaret siciline çevrimiçi başvurulur
- Yasal adres ve irtibat kişisi (contact person) atanır
- Sicil kaydı onaylanır, şirket tüzel kişilik kazanır
- Banka veya ödeme kuruluşunda hesap açılır
Kayıt işlemi, belgeler eksiksizse genellikle birkaç iş günü içinde tamamlanır.
İrtibat kişisi ve yasal adres
Yönetim kurulunda Estonya’da yerleşik bir üye yoksa, şirketin Estonya’da bir yasal adresi ve irtibat kişisi bulunması zorunludur. Bu hizmet yıllık abonelikle sağlanır ve Estonya şirketinin sabit maliyet kalemlerinden biridir.
Estonya’nın Vergi Modeli
Estonya’yı cazip kılan şey düşük oran değil, verginin zamanlamasıdır.
Estonya’da kurumlar vergisi, kâr elde edildiğinde değil dağıtıldığında doğar. Şirket kâr eder ve bu kârı şirkette tutup yeniden yatırıma yönlendirirse kurumlar vergisi ödemez. Vergi yalnızca kâr payı dağıtıldığında devreye girer.
| Durum | Vergi |
|---|---|
| Kâr şirkette tutuluyor | Kurumlar vergisi yok |
| Kâr payı dağıtılıyor | Dağıtım üzerinden vergi (yaklaşık yüzde 22) |
| Direktöre maaş | Gelir vergisi ve sosyal güvenlik |
| Mal ve hizmet satışı | KDV, kayıt eşiği aşıldığında |
Bu model, kârını büyümeye yeniden yatıran şirketler için gerçek bir nakit akışı avantajı sağlar. Ama kârı düzenli olarak kendinize aktaracaksanız avantaj büyük ölçüde kaybolur. Oranlar bütçe kararlarıyla değişebilir; güncel oranı kuruluş öncesinde teyit edin.
Türkiye’den Yönetenlerin Atladığı Risk
Bu, Estonya şirketi hakkındaki Türkçe kaynakların çoğunda geçmeyen ama en önemli başlık.
Bir şirketin nerede vergilendirileceğini yalnızca nerede kurulduğu belirlemez. Fiilen nereden yönetildiği de belirler. Şirketin kararları Türkiye’den alınıyor, işler Türkiye’den yürütülüyorsa, şirketin Türkiye’de iş merkezi sayılması ve Türkiye’de kurumlar vergisi mükellefi kabul edilmesi gündeme gelebilir.
Buna ek olarak, Türkiye’de tam mükellef bir gerçek kişiyseniz dünya genelindeki kazancınız Türkiye’de beyana tabidir. Estonya şirketinden aldığınız kâr payı da bu kapsamdadır. Türkiye ile Estonya arasında çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması bulunur ve mahsup imkânı sağlar; ancak bu, beyan yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Kısacası Estonya şirketi bir vergi kaçırma aracı değildir ve öyle kurgulanırsa ciddi risk yaratır.
Estonya mı, ABD mi, İngiltere mi?
| Estonya OÜ | ABD LLC | İngiltere Ltd | |
|---|---|---|---|
| Güçlü yanı | Dağıtılmayan kârda vergi yok | Ödeme altyapısı genişliği | Hız ve düşük kuruluş maliyeti |
| Uygun olduğu profil | Kârını yeniden yatıran AB odaklı iş | ABD pazarına satış | Avrupa pazarına satış |
| Sabit yük | İrtibat kişisi ve adres aboneliği | Eyalet harcı ve federal beyan | Companies House ve HMRC beyanları |
| Stripe erişimi | Var | Var | Var |
ABD ve İngiltere seçeneklerini ayrıntılı karşılaştırdığımız yazıya bakabilirsiniz. LLC nedir ve İngiltere kurumlar vergisi yazıları da karar aşamasında işinize yarar. Kuruluş hizmetleri için Amerika ve İngiltere şirket kurulumu sayfalarımız burada.
Sıkça Sorulan Sorular
Estonya’da şirket kurmak için Estonya’ya gitmek gerekir mi?
Hayır. e-Residency kimliğiyle kuruluş ve yönetim tamamen çevrimiçi yapılabilir. Yalnızca e-Residency kartını teslim almak için bir teslim noktasına gitmeniz gerekir.
e-Residency oturum izni verir mi?
Hayır. e-Residency bir dijital kimliktir; oturma, çalışma, vize veya vatandaşlık hakkı sağlamaz.
Estonya şirketi kurmak ne kadar sürer?
e-Residency başvurusunun değerlendirilmesi birkaç hafta sürebilir. Kart elinize geçtikten sonra şirket kaydı genellikle birkaç iş günü içinde tamamlanır.
Estonya’da kurumlar vergisi gerçekten sıfır mı?
Dağıtılmayan kâr için evet. Vergi, kâr payı dağıtıldığında doğar ve dağıtım üzerinden yaklaşık yüzde 22 oranında uygulanır. Yani vergi kalkmaz, ertelenir.
Estonya şirketiyle Türkiye’de vergi ödemekten kurtulur muyum?
Hayır. Türkiye’de tam mükellefseniz dünya genelindeki kazancınız beyana tabidir. Ayrıca şirket fiilen Türkiye’den yönetiliyorsa Türkiye’de vergi mükellefi sayılma riski doğar.
Estonya şirketi için banka hesabı açmak zor mu?
Estonya’daki geleneksel bankalar, ülkeyle gerçek bir bağı olmayan şirketlere hesap açmakta isteksiz davranabilir. Uygulamada e-Resident şirketlerin çoğu Wise, Payoneer gibi ödeme kuruluşlarını kullanır.
Estonya şirketinin yıllık maliyeti nedir?
Temel kalemler yasal adres ve irtibat kişisi aboneliği, muhasebe hizmeti ve yıllık beyanlardır. Faaliyet hacmine göre değişir; kuruluş maliyetinden çok bu süreklilik maliyeti belirleyicidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, vergi veya hukuk danışmanlığı değildir. Oranlar, harçlar ve eşikler mevzuat değişiklikleriyle güncellenebilir. Kendi durumunuz için bize ulaşın.
